Орталық Азиядағы геосаяси дағдарыс және энергетикалық төзімділік

Аңдатпа

Мақсаты – геосаяси дағдарыстардың (санкциялар, аймақтық қақтығыстар, жеткізу тізбегіндегі бұзылулар) Орталық Азия елдерінің энергетикалық жүйелеріне әсерін бағалау және аймақтық энергетикалық төзімділікті нығайту тетіктерін анықтау.

Әдістері – диалектикалық, абстрактілі-логикалық, салыстырмалы талдау, жүйелік тәсіл. Нәтижелері – зерттеу Орталық Азияның энергетикалық инфрақұрылымы сыртқы транзиттік бағыттар мен инвестициялық ағындарға жоғары тәуелді екенін көрсетеді, бұл геосаяси толқулар кезінде осалдықты арттырады. Қазақстан, Өзбекстан, Түрікменстан, Қырғызстан және Тәжікстанның энергетикалық қауіпсіздік көрсеткіштеріне салыстырмалы баға берілді. Дағдарыс әсерлерін азайтудағы аймақтық ынтымақтастықтың (CASA-1000, бірыңғай энергетикалық сақина) рөлі бағаланды. Төзімділікті арттыруда жаңартылатын энергия көздерінің (күн, жел, су) және энергияны басқаруды цифрландырудың әлеуеті анықталды. Қорытындылар – авторлар геосаяси дағдарыстар энергетиканы әртараптандыру, ескірген инфрақұрылымды жаңғырту және бірлескен стратегиялық резервтер құру қажеттілігін жеделдететінін тұжырымдайды. Ұлттық энергетикалық заңнамаға өзгерістер мен толықтырулар енгізу және аймақтық энергетикалық қауіпсіздік хартиясын қабылдау ұсынылады.