Жоғары білім берудегі институционалдық зерттеулер: Тарихи контекст және экономикалық дамуға әсері

Аңдатпа

Мақсаты – бұл мақала институционалдық зерттеу (ИЗ) тәжірибесінің тарихи дамуын қарастырады және оның Қазақстан жоғары білім беруіндегі деректерге негізделген сапа менеджментін нығайтудағы өзектілігін зерттейді. Әдістер – тұжырымдамалық негіз жүйелі әдебиетке шолумен біріктіріліп, ИЗ және жоғары білім аналитикасындағы негізгі теориялық көзқарастарды, ұйымдастырушылық модельдерді және тәжірибелерді синтездеу үшін пайдаланылды, бұл тәсілдерді Қазақстандық контекстке бейімдеуге баса назар аударылды. Нәтижелер – АҚШ, Еуропа, Англия және Орталық Азия басылымдарын библиометриялық салыстыру ғалымдардың ИЗ-ға назар аударуындағы айтарлықтай айырмашылықтарды көрсетеді. АҚШ-та 4750 басылым (шолудан өткен жалпы санның 40,9%), одан кейін Еуропада 4554 (39,2%), ал Англияда 18,9% құрайды. Орталық Азияда Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстанды қамтитын тек 115 басылым (1,0%) бар. Бұл нәтижелер ИЗ аймақтағы дамудың бастапқы кезеңінде екенін көрсетеді. Болашақ зерттеулер үшін әрбір мекеме немесе зерттеуші бойынша басылымдар сияқты егжей-тегжейлі нормалау ұсынылады. АҚШ-тың «біріктірілген кеңсе» моделіне және Назарбаев Университеті мен КИМЭП-тегі қолданыстағы тәжірибелерге сүйене отырып, мақалада Қазақстандағы ИЗ әлеуетін дамытудың тіректері ұсынылған.  Қорытынды – институционалдық зерттеу әлеуетін дамыту дәлелді шешім қабылдауды және деректерге негізделген мәдениетті нығайта алады, үздіксіз сапаны жақсартуды қолдайды және университеттерге тез өзгеретін еңбек нарығына тиімдірек жауап беруге көмектеседі.