Қазақстандағы туризмнің тұрақты дамуының экономикалық факторлары: орналастыру қызметтерін корреляциялық-регрессиялық талдау

Аңдатпа

Зерттеудің мақсаты: Орналастыру қызметтері нарығының мысалында Қазақстандағы туризмнің тұрақты дамуымен байланысты экономикалық факторларды анықтау және бағалау. Әдістері: Зерттеуде корреляциялық және регрессиялық талдау, VIF коэффициенті арқылы мультиколлинеарлық бағалау және регрессиялық модельді диагностикалау әдістері қолданылады. Зерттеудің эмпирикалық негізін 2014-2025 жылдардағы Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының ресми деректері құрады. Нәтижелік көрсеткіш ретінде орналастыру орындары көрсеткен қызметтер көлемі алынды. Түсіндіруші айнымалылар ретінде қызмет көрсетілген келушілер саны, орналастыру орындарының біржолғы сыйымдылығы, орналастыру және қоғамдық тамақтандыру салаларындағы негізгі капиталға салынған инвестициялар, сондай-ақ сала қызметкерлерінің орташа айлық жалақысы пайдаланылды. Номиналды көрсеткіштердің жалпы уақыттық динамикасын ішінара ескеру үшін модельге сызықтық тренд енгізілді. Нәтижелері: Корреляциялық талдау бірнеше көрсеткіштер арасында тығыз байланыс пен мультиколлинеарлықтың бар екенін көрсетті. Осыны ескере отырып, түсіндіру қабілеті жоғары қысқартылған регрессиялық модель құрылды (R² = 0.9483). Қызмет көрсетілген келушілер саны мен орналастыру орындары көрсеткен қызметтер көлемі арасында статистикалық тұрғыдан мәнді оң байланыс анықталды. Инвестициялық белсенділік пен нәтижелік көрсеткіш арасындағы дербес қысқа мерзімді байланыс статистикалық тұрғыдан расталмады. Қорытынды: Қарастырылған кезеңде туристік ағынның динамикасы орналастыру қызметтері көлемінің өзгеруімен байланысты негізгі фактор болып табылады. Нәтижелер туризмнің тұрақты дамуының экономикалық-инфрақұрылымдық құрамдасын сипаттайды және Қазақстандағы орналастыру қызметтері нарығын дамыту шараларын негіздеу кезінде пайдаланылуы мүмкін.