Жасанды интеллект және Қазақстандағы жастардың жұмыспен қамтылуын трансформациялау: NEET-жастар үшін тұжырымдамалық тәуекелдер мен мүмкіндіктер

Аңдатпа

Мақсаты – жасанды интеллект технологияларының әсерінен Қазақстандағы жастарды жұмыспен қамтуды трансформациялау механизмдері туралы тұжырымдамалық түсінік қалыптастыру және NEET-жастар үшін цифрлық шеттетілу (эксклюзия) тәуекелдерінің ерекшеліктерін анықтау. Тақырыптың өзектілігі жасанды интеллекттің құзыреттерге деген сұраныс құрылымын өзгертіп, әлеуметтік осал санаттар үшін еңбек нарығына кіру кедергілерін арттыруымен түсіндіріледі. Әдістері – тұжырымдамалық модельдеу, құрылымдық-логикалық талдау, сондай-ақ ҚР СЖжРА Ұлттық статистика бюросының 2023–2025 жылдардағы салыстырмалы кезеңдегі ресми деректерін динамикалық талдау. Нәтижелері – Қазақстанда жастар жұмыссыздығының жалпы деңгейі төмендегенімен, өңірлік, гендерлік және институционалдық теңгерімсіздіктердің сақталатыны анықталды. ЖИ әсерінен жастар еңбек нарығының құрылымдық поляризациясының авторлық тұжырымдамалық моделі ұсынылды. Қорытындылар – ЖИ-дің жастардың жұмыспен қамтылуына әсері жанама сипатқа ие және ол күрделі цифрлық әрі бейімделу дағдыларына сұраныстың артуынан көрінеді. NEET-жастар цифрлық шеттетілуге өте бейім топ ретінде сипатталады, бұл оларды экономикалық белсенділікке тартудың арнайы институционалдық механизмдерін әзірлеуді талап етеді.