Brent маркалы мұнай бағасы мен қазақстандық теңге/АҚШ доллары (KZT/USD) бағамы арасындағы байланыстың регрессиялық моделі

Аңдатпа

Табиғи ресурстарды, нақты айтқанда энергетикалық ресурстарды жаппай пайдалану және экспорттау қолайсыз экономикалық құбылыстар кешенін тудыруы мүмкін, олардың бірі «голланд ауруы». Зерттеудің мақсаты – Қазақстан «голланд ауруы» валюталық арнасының ықпалынан толық құтыла алмады, яғни Brent маркалы мұнай бағасының ауытқуы ұлттық валютаның АҚШ долларына (KZT/USD) қатысты айырбас бағамының ауытқуын тудырады және белгісіздікті арттырады, бұл сыртқы саудаға және шетелдік инвестициялар деңгейіне одан да үлкен теріс әсер етеді деген гипотезаны тексеру. Әдістері – 3372 бақылауды негізге ала отырып 2012 жылдың 1 қаңтарынан 2024 жылдың 31 желтоқсанына дейінгі кезеңде Statistica бағдарламалық қамтамасыз етуінде корреляциялық және регрессиялық талдау қолданылды. Нәтижелері – қазақстандық теңге/ АҚШ доллары күнделікті айырбас бағамының уақыттық қатарлары мен Brent мұнайының күнделікті бағасы арасындағы байланысқа эмпирикалық зерттеу жүргізілді, әр-бір жыл бойынша регрессиялық модельдер құрастырылды, оның ішінде бес модель қарастырылып отырған айнымалылар арасында себеп-салдарлық байланыстың болуын көрсетті. Қорытындылар – автор зерттеліп отырған уақыт аралығының белгілі бір кезеңдерінде әртүрлі қарқындылықпен «голланд ауруының» валюталық арнасы Қазақстан экономикасына әсер еткенін тұжырымдайды.